شمس الدين حافظ
123
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
39 - « طاعت ديوانگان » به كوىِ ميكده هر سالكى كه ره دانست * درى دگر زدن انديشهء تبه دانست بر آستانهء ميخانه هركه يافت رهى * ز فيضِ جامِ مِى ، اسرارِ خانقه دانست زمانه افسرِ رندى نداد جز به كسى * كه سرفرازى عالم درين كُلَه دانست وَراى طاعتِ ديوانگان ز ما مَطَلب * كه شيخِ مذهبِ ما ، عاقلى گنه دانست هر آنكه رازِ دو عالم ز خطِّ ساغر خواند * رموزِ جامِ جم از نقشِ خاكِ ره دانست دلم ز نرگسِ ساقى امان نخواست به جان * چرا كه شيوهء آن تُركِ دلسيه دانست ز جورِ كوكبِ طالع سحرگهان چشمم * چنان گريست كه ناهيد ديد و مَه دانست خوش آن نظَر كه لبِ جام و روىِ ساقى را * هلال يكشبه و ماهِ چارده دانست حديثِ حافظ و ساغر كه مىزند پنهان * چه جاىِ محتسِب و شِحنه ، پادشه دانست بلندمرتبه شاهى كه نُه رواقِ سپهر * نمونهاى ز خمِ طاقِ بارگه دانست * توضيحات : انديشه تبه ( فكر باطل ) درى دگر زدن ( به شخص ديگرى مراجعه كردن ) افسر ( تاج ) سرافراز ( سربلند - عالىجناب ) فيض ( بهره - نصيب ) افسر رندى ( تاج قلندرى و وارستگى ) كله ( كلاه - تاج افتخار ) وراى ( بالاتر - غير - سوى ) خط ساغر ( هفت خط جام باده است كه اولا اديب الممالك فراهانى در بيتى هفت خط را : جور و بغداد و بصره و ارزق و اشك و كاسهگر و فرودينه مىگويد - ثانيا عذار ساقى است كه سوره فاتحه مجمل كلام است كه اهل تاويل آن را از وجه انسان استخراج مىكنند ) شحنه ( داروغه - نگهبان ) نه رواق سپر ( نه فلك آسمان ) نمونه ( مانند ) نقش خاك ره ( جاى پا روى خاك ) نرگس ( استعاره از چشم ) ترك دلسيه ( زيباروى بىرحم ) ناهيد ( ستاره فلك سوم ) هلال يكشبه ( اولين شب ) چهارده ( ماه شب چارده ) رواق ( ايوان ) معنى بيت ( 2 ) ( هركس كه به درگاه ميكدهء معرفت راه پيدا كرد ، با بهرهجويى از جام باده به اسرار خانقاه كه ميخانهء عارفان است پى مىبرد ) معنى بيت ( 5 ) ( آن كسى كه اسرار دو عالم را از خط چهرهء ساقى خواند ، اسرار و رموز جام جم را از نقش خاك دانست ) معنى بيت ( 6 ) ( دل من از نرگس چشم ساقى براى نگهدارى جان خود امان نخواست زيرا رحم و مروت آن چشمهاى زيبا رسمش اين است كه بر عاشق رحم نمىكند ) . * ترجمه : * نتيجهء تفأل : 1 - اين نيت نياز به دو عامل اساسى دارد الف - صبر و استقامت و پايدارى و تحمل رنج دورى ب - توكل بر خدا و دعا و نيايش . 2 - فكر و انديشهء بلند جنابعالى قابل هرگونه تقدير و تحسين است اما براى اجراى آن راه پرنشيب و فرازى در پى مىباشد كه امكان برخورد شما با مشكلات و سختيهاى اين نيت وجود دارد كه لازمه موفقيت آن ، استقامت و پايدارى و توكل است . 3 - حافظ در بيت آخر مىفرمايد : ( پادشاهى و بلندمرتبگى كه نه آسمان را نمودار مىسازد از انحناى سقف كاخ عظمت خداوندى است ) دوست عزيز شما بايد در وهلهء اول از خدا بخواهيد پس به يكى از مشاهد متبركه مشرف شو و در آنجا با خلوص نيت سوره مباركهء « النمل » را از آيه 70 تا آخر سوره با حضور قلب و معنى بخوان و نذرى هم بكن ، حتما گشايش حاصل است . 4 - جنابعالى شخصى خوشبرخورد ، آدابدان ، مهربان ، سخاوتمند ، مصمم و دلربا هستيد ، متأسفانه به علت اينكه بىريا و خالصانه به ديگران محبت مىكنيد ، ارزش محبت شما را نمىشناسند و توجه نمىكنند ولى شما ناراحت نشويد ، زمانه بد دورهاى است . 5 - كسى به شما وعدهاى داده ، زياد به سخن او توجه نكنيد زيرا او نمىخواهد آن را انجام دهد . 6 - به آنچه دارى خوش باش ، ديگران خيلى چيزها ندارند كه شما به حمد الله صاحب و مالك آن هستيد شكر خدا را بجاى آوريد . 7 - شخصى بلندقد ، سفيدروى كه دست و پنجهاى دراز و بينى كشيده دارد به شما حسودى مىكند از او دورى كنيد . 8 - شما به راه خود ادامه دهيد ، بگذار حسودان هرچه مىخواهند فكر كنند زيرا در آينده انسان بسيار موفقى خواهيد شد . 9 - راز دلتان را به هركسى نگوييد تا او را نمىشناسيد با او همدردى مكنيد . 10 - مىدانيد : برنده : بيش از بازنده كار انجام مىدهد و در انتها بازهم وقت دارد اما بازنده : هميشه آنقدر گرفتار است كه نمىتواند به كارهاى ضرورى بپردازد ، ان شاء الله شما در گروه برندگان هستيد .